Eşimle aram bozuk, ne yapmalıyım?

Önce şunu bil: Şiddet varsa öncelik güvenliğin

Eşin sana vuruyor, seni tehdit ediyor, evden çıkmanı engelliyor ya da çocuklarına zarar veriyorsa bu sayfadaki öğütler sırayı değiştirmez: önce güvenliğin. Şiddet anında 112’yi ara. Aile içi şiddet ve istismar için ALO 183 Sosyal Destek Hattı’na günün her saatinde ulaşabilirsin. Sabır, şiddete katlanmak demek değildir; dua da kendini korumanın yerine geçmez.

Aranız bozulduğunda

Bazen büyük bir kavga olur, bazen hiçbir şey olmaz ama bir soğukluk yerleşir: Aynı evde iki yabancı gibi yaşarsınız, konuşmalar sadece faturalar ve çocuklar üzerinedir. Bu hâl, evliliğin bittiği anlamına gelmez. Hemen her evlilik yorgunluk, maddi baskı, çocuk, iş ya da aile müdahalesi yüzünden böyle dönemlerden geçer. Önemli olan, soğukluğun kalıcı bir duvara dönüşmeden fark edilmesi ve birinin ilk adımı atmasıdır; o kişi sen olabilirsin.

Kur’an evliliği üç kelimeyle anlatır: sükûnet, sevgi ve rahmet (Rûm 30:21). Âyet, eşlerin birbirinin yanında huzur bulması için yaratıldığını ve aralarındaki sevgi ile şefkatin Allah’tan geldiğini söyler. Bu yüzden aranız soğuduğunda Allah’a dönmek, kaybolan şeyi asıl sahibinden istemektir.

Kusursuz eş yok

Peygamberimiz, mümin bir erkeğin eşine buğzetmemesini, bir huyundan hoşlanmazsa başka bir huyundan razı olacağını söyler (Müslim 1469). Bu hadis iki taraf için de geçerli bir bakış açısı öğretir: Kırgınlık anında zihin yalnızca kusurları sayar; oysa aynı insanın seni sevindiren, güvende hissettiren huyları da vardır. Bunları bilerek hatırlamak, öfkenin büyüttüğü resmi yeniden gerçek boyutuna getirir.

Nisâ sûresinde de eşlerle iyilikle geçinmek emredilir ve insanın hoşlanmadığı bir şeyde Allah’ın çok hayır koyabileceği hatırlatılır (4:19). Peygamberimiz ise en hayırlı insanı, ailesine en hayırlı davranan kişi olarak tarif eder (Tirmizî 3895).

Öfke anında yapılacaklar

Aranızdaki çoğu yara, öfkenin en yüksek olduğu anda söylenen sözlerden açılır. Sünnet bu an için çok somut bir yol gösterir:

• “Eûzü billâhi mine’ş-şeytâni’r-racîm” de. Peygamberimiz, öfkelenen biri bu sözü söylerse öfkesinin geçeceğini haber vermiştir (Buhârî 6115).
• Ayaktaysan otur; geçmezse uzan (Ebû Dâvûd 4782). Bedenin pozisyonunu değiştirmek, sesin yükselmesini de durdurur.
• “Şimdi konuşursak kırılacağız, sonra konuşalım” de ve bir süre ortamdan uzaklaş. Bu kaçmak değil, korumaktır.
• Abdest almak, birkaç dakika yürümek ya da iki rekât namaz kılmak öfkeyi yatıştırır.

Kur’an, öfkesini yutan ve insanları affedenleri iyilik sahipleri arasında anar (Âl-i İmrân 3:134).

Barışmak için adımlar

Nisâ sûresindeki bir âyet, eşlerin arası bozulduğunda barışmalarında bir sakınca olmadığını ve barışmanın hayırlı olduğunu söyler (4:128). Barış çoğu zaman büyük bir konuşmayla değil, küçük adımlarla gelir:

1. Sakin bir an seç. Yorgun, aç ya da çocukların yanındayken zor konuşmalar yapma.
2. Suçlamadan başla. “Sen hep…” yerine “Ben son zamanlarda kendimi yalnız hissediyorum” gibi kendi hissinle başla.
3. Dinle. Cevap vermek için değil, anlamak için dinle; onun ne hissettiğini kendi cümlelerinle tekrar et.
4. Kendi payını gör. Haklı olduğun yerler olabilir; ama kendi payına düşen kırıcı sözler için özür dilemek kapıyı açar.
5. Küçük iyilikleri geri getir. Bir teşekkür, bir çay, bir mesaj; sevgi bazen sözle değil, hâlle döner.
6. Yardım istemekten çekinme. Kur’an, ayrılık korkusu olduğunda iki ailenin birer hakem göndermesini, eşler barışmak isterse Allah’ın aralarını bulacağını bildirir (4:35). Bugün bu rolü bir aile danışmanı ya da her iki tarafın da güvendiği bilge bir büyük üstlenebilir.

Aile ve çevre araya girdiğinde

Eşler arasındaki pek çok kırgınlık, iki kişinin değil, iki ailenin meselesine dönüştüğünde büyür. Kayınvalide, kardeşler ya da arkadaşlar iyi niyetle bile olsa taraf tutunca, eşler birbirini dinlemek yerine savunmaya geçer. Aranızdaki meseleyi önce ikiniz konuşun; herkese anlatmak çoğu zaman yarayı açık tutar. Aile büyüklerine saygıyı korurken evinizin kararlarını birlikte vermek, eşine “önce biziz” demenin yoludur. Kur’an’ın tarif ettiği hakem de taraf tutan biri değil, barıştırmak isteyen biridir (Nisâ 4:35).

Eşin için ve kendin için dua

Eşler için Kur’an’daki en bilinen dua Furkân sûresindedir: “Rabbimiz, eşlerimizi ve çocuklarımızı bize göz aydınlığı kıl” (25:74). Bu duayı birlikte okumak da güzeldir, yalnız okumak da. Kalbinde biriken kırgınlık için Haşr sûresindeki “kalplerimizde kin bırakma” duasını (59:10) kendi eşin için de niyet ederek okuyabilirsin.

Kalıp duaların ardından kendi cümlelerinle konuş: Eşinin hidayetini, sağlığını, işini, aranızdaki şefkati iste. Ondan şikâyet ederek değil, onun için hayır dileyerek dua etmek, önce senin kalbini yumuşatır. Kendi duaların için sıkıntı duası sayfasındaki dualar da bu hâle eşlik edebilir; ayrılık gibi büyük bir kararın eşiğindeysen istihare duası hayırlısını istemenin yoludur.

Eşler ve esmalar

Bu hâle anlamca yakın isimler: Vedûd (çok seven ve sevilen), Latîf (lütfu ince olan), Selâm (esenlik veren) ve Halîm (öfkeye kapılmayan, yumuşak davranan). Bu isimlerle dua etmek için belli bir sayı şart değildir. Sevgi ve yakınlık için okunan isimlere sevgi için esmalar sayfasından bakabilirsin. Kırgınlığını kimseye anlatamıyorsan bu sayfadaki Nûr kartına yazabilirsin; yazdığın hiçbir yere gönderilmez.