Borç duası: Arapçası, okunuşu ve anlamı

Borç duası nedir?

Borç, insanın hem cebini hem gönlünü daraltan bir yüktür. Peygamberimizin bu yükü hafife almadığını hadislerden biliyoruz: Buhârî’nin aktardığına göre namazında borca düşmekten Allah’a sığınır, sebebi sorulduğunda borçlanan kişinin konuşunca yalan söyleyebileceğini, söz verince sözünden dönebileceğini söylerdi (Buhârî 2397). Yani borç, yalnızca bir para meselesi değil, insanın dürüstlüğünü ve huzurunu da zorlayan bir imtihandır.

“Borç duası” diye aranan dualar, işte bu yükün altında Allah’tan yardım istemenin sünnetteki karşılıklarıdır. Bu sayfada yalnızca kaynağı belli, hadis kitaplarında numarasıyla yer alan duaları bir araya getirdik.

Dağlar kadar borç duasının hikâyesi

Tirmizî’nin rivayetine göre bir adam Hz. Ali’ye gelip ödemesi gereken borcu ödeyemediğini anlattı. Hz. Ali ona, Peygamberimizin kendisine öğrettiği birkaç kelimeyi öğretmeyi teklif etti ve “Üzerinde dağ kadar borç olsa Allah onu senin adına öder” dedi. Öğrettiği dua, sayfanın başındaki “Allâhümme’kfinî bi-halâlike an harâmik…” duasıdır.

Bu söz bir müjde ve ümit kapısıdır; bir sonucun taahhüdü değildir. Duanın anlamına bakınca neden bu kadar sevildiği anlaşılır: Kul, borçtan kurtulmayı haram bir yoldan değil, helâlden istiyor; ve kimseye değil, yalnızca Allah’a muhtaç olmayı diliyor. Borç sıkıştırdığında insanın aklına gelebilecek kestirme ve yanlış yollara karşı da bir sığınaktır.

Borç için okunan diğer sahih dualar

Borcun ağırlığından sığınma (Buhârî 6369). Peygamberimizin en sık okuduğu dualardan biridir. Kaygı, hüzün, acizlik, tembellik, korkaklık ve cimrilikle birlikte “borcun ağırlığından” ve “insanların baskısı altında kalmaktan” sığınılır. Borç çoğu zaman bu duygularla birlikte gelir; dua da onları birlikte anar.

Evvel, Âhir, Zâhir ve Bâtın isimleriyle dua (İbn Mâce 3831). Peygamberimizin kızı Hz. Fâtıma’ya öğrettiği bu dua, Allah’ın her şeyi kuşatan isimlerini anarak “borcumuzu öde, bizi fakirlikten kurtar” diye biter. Müslim’in Zikir bölümündeki rivayette benzer lafız yatarken okunan dualar arasında yer alır. Esmaül Hüsna ile borç arasındaki sahih bağ bu duadır; bu yüzden aşağıdaki esma kartlarında bu dört isim önce gelir.

Borcun altında ezilmekten sığınma (Nesâî 5475). Kısa ve ezberlemesi kolay bir sığınma duasıdır: borcun galebe çalmasından, düşmanın üstün gelmesinden ve insanın sıkıntısına sevinenlerden Allah’a sığınılır.

Borç duası nasıl okunur?

Bu duaların hiçbiri için özel bir ritüel, gün ya da sayı bildirilmemiştir. Önerimiz sade bir yoldur:

1. Duaya Allah’a hamd ve Peygamberimize salavatla başla.
2. Arapçasını okuyabiliyorsan Arapçasıyla, okuyamıyorsan anlamını düşünerek Türkçe okunuşuyla oku. Dua her dilde edilebilir; kalbin ne istediğini bilmesi yeter.
3. Sonra kendi cümlelerinle derdini Allah’a anlat: kime, ne kadar borcun olduğunu, seni en çok neyin korkuttuğunu.
4. Duayı bir defaya mahsus değil, her gün tekrar et. Allah katında en sevimli amel, az da olsa devamlı olanıdır (Buhârî 6464).

Dua ve sebepler birlikte yürür

Kur’an, darda kalan borçluya kolaylık gösterilmesini ve ona mühlet verilmesini öğütler (Bakara 2:280). Bu, borcun hem alacaklı hem borçlu için bir ahlâk meselesi olduğunu gösterir. Dua ederken sebeplere sarılmak tevekküle aykırı değildir; bilakis tevekkülün ta kendisidir:

• Borçlarını yazıya dök; kime, ne zaman, ne kadar ödeyeceğini gör.
• Alacaklınla açık konuş; ödeme planı ya da yapılandırma iste. Sessiz kalmak çoğu zaman yükü büyütür.
• Yeni borçla eski borcu kapatma döngüsünden, özellikle faizli kestirme yollardan uzak dur.
• Gerekirse bir mali danışmandan ya da güvendiğin, ehil birinden destek al.

Talâk sûresindeki âyet bu dengeyi güzel anlatır: Allah’tan sakınana bir çıkış yolu açılır, ona ummadığı yerden rızık verilir; Allah’a dayanana O yeter (Talâk 65:2-3).

Borç ve esmalar

Borçla ilgili hadiste doğrudan geçen isimler Evvel, Âhir, Zâhir ve Bâtın’dır. Rızkı veren anlamındaki Rezzâk, zengin ve zengin kılan anlamındaki Ganî ile Mugnî de borç sıkıntısında anlamı yakın isimlerdir. Bu isimlerle dua etmek, “Allah’ım, Sen her şeyden öncesin ve her şeyden sonrasın; benim borcum da Senin kudretinin içinde” demenin bir yoludur. İsimlerin anlamlarını aşağıdaki kartlardan okuyabilir, dilersen zikirmatikle zikredebilirsin.