Sınav duası: Sınavdan önce ve ders çalışırken okunacak dualar

Sınav duası nedir?

“Sınav duası” diye aranan dualar, aslında Kur’an’daki ve sünnetteki ilim, kolaylık ve tevekkül dualarıdır. Hadislerde yalnızca sınav için öğretilmiş bir dua yoktur; ama zorlu bir işe başlayan, öğrendiğini hatırlamak ve doğru ifade etmek isteyen birinin ihtiyacını tam karşılayan dualar vardır. Bu sayfada yalnızca kaynağı belli olanları bir araya getirdik.

En bilineni Hz. Mûsâ’nın duasıdır. Allah ona Firavun’a gitmesini emredince Hz. Mûsâ önce göğsünün açılmasını, işinin kolaylaşmasını ve dilindeki düğümün çözülmesini istedi (Tâhâ 20:25-28). Hayatının en ağır görevine giderken ettiği bu dua, bugün sınav salonuna giren bir öğrencinin, bir mülakata giren birinin ya da direksiyon sınavına çıkan birinin diline de yakışır: Kalbim daralmasın, işim kolaylaşsın, bildiğimi doğru anlatabileyim.

Ders çalışırken okunacak dualar

Kur’an’da Peygamberimize doğrudan öğretilen dualardan biri ilimle ilgilidir: “Rabbim, ilmimi artır” (Tâhâ 20:114). Ders çalışmaya oturduğunda bu kısa cümleyle başlayabilirsin. Peygamberimizin “Allah’ım, bana öğrettiklerinle beni faydalandır, bana fayda verecek olanı öğret ve ilmimi artır” duası da (Tirmizî 3599) aynı anlamı genişletir. Müslim’deki duada ise fayda vermeyen ilimden Allah’a sığınılır (Müslim 2722). Yani istenen yalnızca çok bilgi değil, insana ve hayata faydalı bilgidir.

Diyanet, hafızayı güçlendirmek isteyen Müslümanın bilimin önerdiği zihinsel çalışmaları yapmanın yanında Allah’a dua etmekten de geri durmadığını açıklar; bu konuda nakledilen özel bir hafıza duasının sıhhatinde ise şüphe bulunduğunu belirtir. Yani düzenli tekrar, yeterli uyku ve plan, duanın karşısında değil yanında durur.

Sınavdan önce ve sınav anında

1. Evden çıkarken: “Bismillâhi tevekkeltü alallâh, lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh” (Ebû Dâvûd 5095).
2. Salona girince: Bir an dur, derin nefes al. “Rabbi’şrah lî sadrî, ve yessir lî emrî” de.
3. Soruları açarken: Besmeleyle başla. Takıldığın bir soruda “Rabbi zidnî ilmâ” diyerek bir sonrakine geç; dönüp tekrar bakabilirsin.
4. Unutmaktan korkarken: Bakara sûresinin son âyetinde, unuttuklarımız ve hata ettiklerimiz yüzünden hesaba çekilmemeyi isteyen dua, Allah’ın kimseye gücünün yetmeyeceği bir yük yüklemediğini de hatırlatır (Bakara 2:286).
5. Sınavdan sonra: Sonuç ne olursa olsun Allah’a hamd et. Elinden geleni yaptıysan gerisi O’na emanettir.

İbn Hibbân’a nispet edilen ve “kolaylık ancak Senin kolay kıldığındadır” anlamına gelen bir dua da çok paylaşılır. Bu duanın Arapça metnini birincil kaynaktan doğrulayamadığımız için bu sayfaya eklemedik.

YKS, LGS, KPSS ve ehliyet sınavı için dua

Sınavın adı değişse de dua değişmez. YKS’ye hazırlanan bir lise öğrencisi de, LGS’ye girecek bir ortaokul öğrencisi de, KPSS ya da ehliyet sınavına çıkacak bir yetişkin de aynı duaları okuyabilir. Farkı, duaya eşlik eden hazırlık belirler:

• YKS ve LGS: Aylara yayılan bir hazırlık sürecidir. Her çalışma oturumunu “Rabbi zidnî ilmâ” ile açmak, duayı bir alışkanlığa dönüştürür. Deneme sonuçları kötü geldiğinde, Allah’ın kimseye taşıyamayacağı bir yük vermediğini bildiren âyet (Bakara 2:286) bir nefes olur.
• KPSS ve iş sınavları: Geçim ve gelecek kaygısıyla birleşen bir sınavdır. Kaygı ağır bastığında Peygamberimizin kaygıdan ve acizlikten sığındığı duaya kaygı duası sayfasından bakabilirsin.
• Ehliyet ve sözlü sınavlar, mülakatlar: Hz. Mûsâ’nın “dilimdeki düğümü çöz ki sözümü anlasınlar” cümlesi en çok bu anlara yakışır.

Çalışmak ve tevekkül

Kur’an, insan için ancak çalıştığının karşılığı olduğunu bildirir (Necm 53:39) ve karar verip harekete geçtikten sonra Allah’a dayanmayı öğütler (Âl-i İmrân 3:159). Devesini bağlamadan Allah’a tevekkül etmeyi soran birine Peygamberimizin cevabı da aynıdır: “Önce bağla, sonra tevekkül et” (Tirmizî 2517; Tirmizî rivayeti garîb bulmuş, Elbânî hasen saymıştır). Dua, çalışmanın yerine geçen bir kısa yol değil; çalışan birinin kalbini sakinleştiren, sonucu Allah’a bırakmasını kolaylaştıran bir bağdır.

Sınav kaygısı uykunu, iştahını ya da gündelik hayatını uzun süredir etkiliyorsa bir rehber öğretmenle, okulundaki psikolojik danışmanla ya da bir uzmanla konuşmak da bu bağın bir parçasıdır. Kendine zarar verme düşüncen varsa lütfen hemen 112’yi ara. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının ALO 183 Sosyal Destek Hattı da 7/24 rehberlik verir.

Sınav ve esmalar

Her şeyi bilen El-Alîm, kapalı kapıları açan El-Fettâh, lütfu ince yollardan gelen Latîf ve doğru yolu gösteren Reşîd, sınav döneminde anlamı en yakın isimlerdir. İlim için esmalara ilim, hedefine ulaşmak için esmalara başarı sayfasından bakabilirsin. Sınavdan önce için daralıyorsa içim daralıyor sayfası da sana eşlik edebilir.