İnşirâh Suresi Oku: Arapça ve Türkçe Meali

İnşirâh suresi hakkında

İnşirâh, “açılma, genişleme, ferahlama” demektir; sure adını ilk âyetteki “Elem neşrah leke” ifadesinden alır. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre surenin Mekke döneminde, Duhâ suresinden hemen sonra indiği konusunda ittifak vardır. Nüzûl sırasına göre on ikinci suredir. Tâbiînden bazılarının Duhâ ile İnşirâh’ı tek sure gibi gördüğü nakledilir; ancak bütün kıraatlerde ikisi ayrı sure olarak okunmuştur. Yine de anlam bakımından biri ötekinin devamıdır: Duhâ “Rabbin seni bırakmadı” der, İnşirâh “göğsünü açmadık mı?” diye sorar.

Ne anlatır?

Sure, davetin ilk yıllarında yalnız bırakılan, alay edilen ve yorulan Peygamberimize bir hatırlatma ile başlar: Göğsünün açıldığı, sırtını çökerten ağır yükün kaldırıldığı ve adının yüceltildiği. İlk âyetin yorumunda iki görüş vardır. Bir kısım âlim bunu Peygamberimizin göğsünün yarılıp yıkandığını anlatan rivayetlerle (şakk-ı sadr) ilişkilendirir. Müfessirler arasında yaygın görüşe göre ise burada asıl kastedilen, kalbine genişlik, ilim ve huzur verilmesidir; İbn Abbas da âyeti “göğsünü İslâm’a açtık” diye tefsir etmiştir (Buhârî, Tefsîr 94).

Sonra surenin kalbi gelir: Her zorluğun yanında bir kolaylık bulunduğu söylenir ve bu cümle hemen ardından aynen bir kez daha tekrarlanır. Aynı cümlenin iki kez söylenmesi, TDV İslâm Ansiklopedisi’nin ifadesiyle, hem Peygamberimizin karşılaştığı engellerin rahatlıkla sonuçlanacağına güvenmesini sağlar hem de müminlere sıkıntılar karşısında yılgınlığa düşmemeyi, umudu korumayı öğretir. Sure, bir işi bitirince hemen başka bir hayırlı işe koyulmayı ve yalnızca Rabbe yönelmeyi emrederek biter.

“Bir zorluk iki kolaylığa üstün gelmez”

Müfessirler, Arapçada “zorluk” kelimesinin belirli, “kolaylık” kelimesinin belirsiz gelmesinden hareketle, tekrarlanan âyette tek bir zorluğa karşı iki ayrı kolaylık bulunduğunu söylemiştir. “Bir zorluk iki kolaylığa asla üstün gelemez” sözü de bu âyet indiğinde söylendiği şekliyle Hâkim’in el-Müstedrek’inde rivayet edilir (TDV İslâm Ansiklopedisi). Bu rivayetin derecesini bu sayfada ayrıca doğrulamadık; bu yüzden onu bir hadis olarak değil, âyetin yaygın bir yorumu olarak aktarıyoruz.

Kolaylık nasıl gelir?

Âyet, kolaylığın zorluktan “sonra” değil, zorlukla “beraber” olduğunu söyler. Bu ince fark, sıkıntının içindeyken bile bir genişlik kapısının açık olduğunu hatırlatır: Bir dost, bir sabır, bir dua, beklenmedik bir çıkış. Sure ardından çalışmayı ve Rabbe yönelmeyi emreder; yani umut, eli kolu bağlı beklemek değil, elinden geleni yapıp sonucu Allah’a bırakmaktır. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin hatırlattığı gibi, Türkçedeki “Elif demeden ‘fergab’a çıkılmaz” deyimi de bu surenin son kelimesine işaret eder: Her işin bir sırası, her kolaylığın bir yolu vardır.

Fazileti

İnşirâh’a özel bir sevap vaat eden ve “okuyan, üzgünken beni rahatlatmış gibi olur” diye aktarılan söz, Zemahşerî’nin tefsirinde geçse de muteber sayılmamıştır. Bunu yukarıda derecesiyle gösterdik. Kur’an okumanın her harfine on sevap verildiğini bildiren hadis (Tirmizî 2910) bu sure için de geçerlidir. Surenin asıl kıymeti, insanın kendi derdine bakışını değiştirmesindedir.

Ne zaman okunur?

Sünnette İnşirâh için ayrılmış bir vakit yoktur; namazda ve namaz dışında okunabilir. Ama sure, sıkıştığın anlarda kendiliğinden akla gelir: Bir kayıp, bir borç, bir hastalık, bitmeyen bir yorgunluk. Böyle bir anda sureyi anlamını düşünerek okumak, ardından Peygamberimizin öğrettiği sıkıntı duasını okumak güzel bir sıradır. İçin daralıyorsa içim daralıyor sayfası, çok yorulduysan tükendim sayfası sana eşlik edebilir. Gönlü genişleten ve rızkı bollaştıran anlamındaki el-Bâsıt ve kapıları açan el-Fettâh isimleri de bu surenin anlamına çok yakındır.

Âyetlerin Arapçası ve Rowwad Tercüme Merkezi’nin Türkçe meali aşağıda âyet âyet yer alıyor.