Yolculuk duası: Arapçası, okunuşu ve anlamı

Yolculuk duası nedir?

Yolculuk, insanın alıştığı düzenden, evinden ve ailesinden ayrıldığı bir zamandır. Peygamberimiz yolculuğun yorgunluğunu bilirdi; sefer için “azabın bir parçası” der, yolcunun yemekten, içmekten ve uykudan alıkonduğunu, işi bitince ailesine bir an önce dönmesini öğütlerdi (Buhârî 1804). Bu yüzden yolculuğa Allah’ın adıyla başlamayı, yolu ve geride kalanları O’na emanet etmeyi öğretmiştir.

Yolculuk duası, İbn Ömer’in Müslim’deki rivayetinde gelir. Peygamberimiz yolculuğa çıkarken devesine yerleşince üç kez tekbir alır, sonra sayfanın başındaki duayı okurdu. Bugün deve yerine otomobil, otobüs ya da uçak var; ama dua aynı ihtiyacı anlatır: yolda bir yoldaş, evde bir koruyucu.

Duanın cümleleri ne anlatıyor?

Dua bir âyetle başlar. Zuhruf sûresinde Allah, insanlara binekler verdiğini, onlara yerleşince bu nimeti hatırlayıp “Bunu bize boyun eğdiren her eksiklikten uzaktır” demelerini istediğini bildirir (Zuhruf 43:13-14). Yani yolculuk duasının ilk sözü bir şükürdür: Arabanın motoru da uçağın kanadı da kendi gücümüzle elde edemeyeceğimiz bir imkândır.

Sonra yolculuktan üç şey istenir: iyilik ve takva, Allah’ın razı olacağı işler ve yolun kolaylaşması. Ardından en dokunaklı cümle gelir: “Yolculukta yoldaş, geride kalan ailede koruyucu Sensin.” Yolcunun en büyük iki kaygısı, yolda başına gelecekler ve geride bıraktıklarıdır; dua ikisini birden Allah’a bırakır. Son olarak yolun zahmetinden, üzücü bir manzarayla karşılaşmaktan ve dönüşte malını, aileni kötü bir hâlde bulmaktan Allah’a sığınılır.

Adım adım yolculuk sünneti

1. Evden çıkarken “Bismillâhi tevekkeltü ala’llâh, lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh” de (Tirmizî 3426). Bu sözün anlamını lâ havle zikirmatiği sayfasında ayrıca anlattık.
2. Araca binerken “Bismillâh” de; yerleşince “Elhamdülillâh” (Ebû Dâvûd 2602).
3. Üç kez “Allâhu ekber” de ve yolculuk duasını oku (Müslim 1342).
4. Konaklayacağın yere varınca “Eûzü bi-kelimâtillâhi’t-tâmmâti min şerri mâ halak” de (Müslim 2708). Allah’ın eksiksiz kelimelerine sığınmak, nazar duası sayfasında anlattığımız Buhârî 3371’deki duada da geçer.
5. Dönüşte yolculuk duasını yeniden oku ve sonuna “Âyibûne tâibûne âbidûne li-Rabbinâ hâmidûn” ekle (Müslim 1342).

Yolcuyu uğurlayan da onun için dua eder: “Estevdiu’llâhe dîneke ve emâneteke ve havâtîme amelik” (Tirmizî 3443). Gece tek başına yolculuk yapmamak da sünnette tavsiye edilen bir tedbirdir; Peygamberimiz insanlar yalnızlıkta ne olduğunu bilseydi kimsenin gece tek başına yola çıkmayacağını söylemiştir (Buhârî 2998).

Yolda zikir: yokuşta tekbir, inişte tesbih

Yolculuk duası yalnızca yola çıkarken okunup bırakılmaz. Câbir b. Abdullah, sahâbîlerin yolculukta bir yokuşa tırmanırken “Allâhu ekber”, inerken “Sübhânallah” dediklerini anlatır (Buhârî 2993). Bugün bu, bir köprüye çıkarken, uçak kalkarken ya da bir dağ yolunda tırmanırken tekbir; inerken tesbih demek olabilir. Yükselirken Allah’ın büyüklüğünü, inerken O’nun her eksiklikten uzak olduğunu anmak, uzun bir yolu boş geçmemenin kolay bir yoludur. Tekbirleri saymak istersen Allâhu ekber zikirmatiği sayfasını kullanabilirsin.

Yolculuk aynı zamanda duaya açık bir vakittir. Yolcunun duası, karşılık bulacağı müjdelenen dualar arasında anılır (Ebû Dâvûd 1536); yolda geçen saatleri kendin, ailen ve derdi olan herkes için dua ederek değerlendirebilirsin.

Yolculuk kaygısı

Uçak korkusu, uzun yol endişesi ya da geride bıraktığın biri için duyduğun kaygı, yolculuk duasının tam karşılık verdiği hâllerdir. “Yoldaş Sensin, ailede koruyucu Sensin” cümlesini anlamını düşünerek söylemek, kontrol edemediğin şeyleri Allah’a bırakmanın yoludur. Kaygı yolculuğu imkânsız hâle getirecek kadar yoğunsa, dua ile birlikte bir uzmandan destek almak da bir tedbirdir. Kaygı duası sayfasında bu konuda sahih duaları bir araya getirdik.

Yolculuk duası ve esmalar

“Allah’a dayandım” sözü, işini kendisine bırakılan anlamındaki El-Vekîl ismine bakar. “Ailede koruyucu Sensin” isteği koruyan El-Hafîz ismini, sağ salim varış dileği ise esenlik veren Es-Selâm ismini hatırlatır. Yolculuk boyunca bu isimlerle dua etmek, yolun her anını Allah’a emanet etmektir.