Ezan duası: Arapçası, okunuşu ve anlamı

Ezan duası nedir?

Ezan, günde beş kez namaza yapılan çağrıdır. Peygamberimiz bu çağrıyı duyan müminlere boş durmamayı öğretmiştir: ezan okunurken müezzinin sözlerine eşlik etmek, ezan bitince salavat getirmek ve Allah’tan Peygamberimiz için “vesîle” istemek. Bu son duaya halk arasında “ezan duası” ya da “vesîle duası” denir.

Diyanet’in açıklamasına göre ezandan sonra salavat getirmek sünnet, vesîle duasını okumak ise mendup, yani güzel görülen bir davranıştır. Duanın metni Buhârî’de Câbir b. Abdullah’ın rivayetiyle gelir ve sayfanın başındaki karttaki lafızdır.

Duadaki kelimeler ne anlatıyor?

“Ed-da‘vetü’t-tâmme”, eksiksiz çağrı demektir; kastedilen, Allah’ın birliğini ilan eden ve namaza davet eden ezanın kendisidir. “Es-salâtü’l-kâime”, birazdan kılınacak namazdır. Dua böylece ezanı ve namazı Allah’a nispet ederek başlar.

“Vesîle”, sözlükte yaklaşmaya aracı olan şey demektir. Müslim 384’te Peygamberimiz vesîleyi cennette yalnızca Allah’ın kullarından birine lâyık görülen bir makam olarak tanıtır ve o kulun kendisi olmasını umduğunu söyler. “Fazîlet”, üstün derecedir. “Makām-ı Mahmûd”, övülmüş makam demektir; Peygamberimize İsrâ sûresinde vaat edilir (İsrâ 17:79). TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Taberî, âlimlerin çoğunun bu makamı Peygamberimizin kıyamet günü insanlara şefaat edeceği konum olarak yorumladığını aktarır. Yani ezan duasını okuyan kişi, kendisi için değil, Peygamberimiz için dua eder; şefaat müjdesi de bu vefanın karşılığıdır.

Ezanın cümleleri ve anlamları

Ezan duasını anlamak için ezanın kendisini de anlamak gerekir; çünkü dua, bu çağrıya verilen cevabın son halkasıdır.

• Allâhu ekber: Allah en büyüktür. Ezan, her şeyden büyük olanın adıyla başlar.
• Eşhedü en lâ ilâhe illallâh: Allah’tan başka ilah olmadığına şahitlik ederim.
• Eşhedü enne Muhammeden resûlullâh: Muhammed’in Allah’ın elçisi olduğuna şahitlik ederim.
• Hayye ale’s-salâh: Haydi namaza gelin.
• Hayye ale’l-felâh: Haydi kurtuluşa gelin.
• Lâ ilâhe illallâh: Allah’tan başka ilah yoktur. Ezan, başladığı tevhidle biter.

Dinleyen kişi şehadetleri tekrarlayarak çağrıyı onaylar; “gelin” çağrılarına ise “güç ve kuvvet ancak Allah’ladır” diye cevap verir. Namaza gitmek de kurtuluşa ermek de Allah’ın yardımıyladır.

Ezan okunurken adım adım

1. Ezanı dinle ve müezzinin her cümlesini ardından tekrarla (Buhârî 611).
2. “Hayye ale’s-salâh” ve “hayye ale’l-felâh” duyunca “Lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh” de (Müslim 385). Bu söz için zikirmatik sayfasında anlamını ve kaynağını ayrıca anlattık.
3. Şehadet cümlelerinden sonra “Radîtü billâhi rabben ve bi-Muhammedin resûlen ve bi’l-İslâmi dînâ” diyebilirsin (Müslim 386).
4. Ezan bitince salavat getir (Müslim 384). Salli-Bârik ya da kısa bir salavat olabilir; salavat sayfasında çeşitlerini bulabilirsin.
5. Ezan duasını oku: “Allâhümme Rabbe hâzihi’d-da‘veti’t-tâmmeh…” (Buhârî 614).
6. Ardından kendi duanı et. Ezanla kamet arası, duanın geri çevrilmediği bildirilen vakitlerdendir.

Duanın kabulüne yakın bir an

Diyanet’in açıklamasında duaların kabul edildiği bildirilen vakitler arasında ezan ve kamet vakitleri de sayılır. Ezanla kamet arasındaki birkaç dakika, çoğu insanın telefonuna baktığı ya da sohbet ettiği bir zamandır; oysa hadiste bu anda yapılan duanın geri çevrilmediği müjdelenir. Duanın nasıl ve ne zaman karşılık bulduğunu merak ediyorsan duam neden kabul olmuyor sayfasında âyet ve hadislerle anlattık. Cuma günü öğle ezanından sonraki vakit için de Cuma günü okunacak dualar sayfasına bakabilirsin.

Ezan duası ve esmalar

Salli-Bârik duası iki isimle biter: övülmeye lâyık olan El-Hamîd ve şanı yüce olan El-Mecîd. Ezan duasında istenen “Makām-ı Mahmûd” da aynı hamd kökünden gelir: övülmüş makam. Duaya karşılık veren anlamındaki El-Mucîb ismi ise ezanla kamet arasındaki duanın müjdesini hatırlatır.