Kadir gecesi duası: Allah’ım, Sen affedicisin

Duanın hikâyesi

Hz. Âişe bir gün Peygamberimize sordu: Hangi gecenin Kadir gecesi olduğunu bilirsem o gece ne söyleyeyim? Soru basitti ama ağırlığı büyüktü; bin aydan hayırlı bir gecede ne istenir? Cevap uzun bir liste değil, tek bir dilekti: “Allâhümme inneke afüvvün kerîmün tuhibbü’l-afve fa‘fu annî” (Tirmizî 3513).

Dikkat çeken şudur: Duada sağlık, rızık ya da başarı istenmez; af istenir. Âlimler bunu, insanın en büyük ihtiyacının Allah ile arasındaki yükten kurtulmak olduğuna yorumlar. Af gelince geri kalan her şey yerine oturur. Duanın kısalığı da bir öğretidir: Kadir gecesinde en değerli söz, en uzun söz olmak zorunda değildir.

Kelime kelime anlamı

• Allâhümme: Allah’ım.
• İnneke afüvvün: Şüphesiz Sen Afüvv’sün, yani affedicisin.
• Kerîmün: Cömertsin, lütfu bol olansın. (Bu kelime Tirmizî rivayetinde vardır.)
• Tuhibbü’l-afve: Affetmeyi seversin.
• Fa‘fu annî: O hâlde beni de affet.

Duanın yapısı, kulun önce Allah’ı tanıdığı, sonra O’nun sevdiği şeyi andığı, en sonda da kendi dileğini söylediği bir sıra izler. Önce “Sen affedicisin” demek, “affedilmeyi hak ettim” demek değildir; “Senin affın benim hâlimden büyüktür” demektir.

Af ile bağışlanma arasındaki ince fark

Türkçede “af” ve “bağışlanma” çoğu zaman aynı anlamda kullanılır. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin “Afüv” maddesi ise Gazzâlî ve Fahreddin er-Râzî’ye dayanarak bir fark gösterir: Mağfiret, günahın üstüne perde çekip onu örtmektir; af ise günahı silip ortadan kaldırmaktır. Bu yüzden âlimler Afüvv ismini, anlam bakımından Gafûr’dan daha güçlü bulmuştur.

Kadir gecesinde istenen işte budur: Kusurun yalnızca örtülmesi değil, defterden silinmesi. Afüvv ismi Kur’an’da beş yerde Allah’a nispet edilir ve bunların dördünde Gafûr ismiyle birlikte gelir. Allah’ın hem silen hem örten olduğunu bilmek, insanın ümitsizliğe düşmesine engel olur.

“Kerîm” kelimesinin anlamı da bu duaya çok yakışır. TDV’nin “Kerîm” maddesinde aktarıldığına göre Zeccâcî bu ismi üç noktada özetler: cömert olan, övgüye layık bütün vasıfları taşıyan ve cezayı gerektiren davranışı affedip suçluyu bağışlayan.

İki rivayet: “kerîm” var mı, yok mu?

Bu dua iki ayrı kaynaktan gelir. Tirmizî’nin rivayetinde (3513) “afüvvün kerîmün” şeklinde geçer. İbn Mâce’nin rivayetinde (3850) ise “kerîm” kelimesi yoktur; dua “Allâhümme inneke afüvvün tuhibbü’l-afve fa‘fu annî” şeklindedir. İki rivayet de Kehmes b. Hasan’dan, o da Abdullah b. Büreyde aracılığıyla Hz. Âişe’den gelir; fark, Kehmes’ten sonraki ravilerdedir.

Hangisini okuyacağını merak edersen: İkisi de Peygamberimizin öğrettiği duadır. Bu sayfanın başında Tirmizî metnini, metinler bölümünde İbn Mâce metnini kaynaklarından olduğu gibi verdik. İstersen bir gece birini, bir gece diğerini okuyabilirsin.

Hadisin derecesi

Tirmizî bu hadis için “hasen sahih” demiştir. Ahmed Muhammed Şâkir ve Elbânî sahih, Beşşâr Avvâd Ma‘rûf hasen sahih kabul eder. Zübeyr Ali Zâî ise senette bir kopukluk ihtimali gördüğü için zayıf saymıştır. Bu ayrıntıyı saklamadan veriyoruz; ama hadis âlimlerinin büyük çoğunluğu rivayeti kabul etmiş, TDV İslâm Ansiklopedisi de duayı Kadir gecesinin tavsiye edilen duası olarak anmıştır.

Bu dua nasıl okunur?

1. Bir vakit seç. Gecenin her saatinde okunabilir. Peygamberimizin son on gecede gecelerini ihya ettiği bilinir; teravihten sonra, sahurdan önce ya da teheccüd namazının ardından güzel vakitlerdir.
2. Anlamını bil. Arapçasını okurken her kelimenin karşılığını aklından geçir. Okuyamıyorsan okunuşunu ya da Türkçe anlamını söyle.
3. Sayıya takılma. Hadiste bir sayı yoktur. Bir kez içtenlikle söylemek de değerlidir, uzun bir süre tekrar etmek de.
4. Kendi cümlelerinle devam et. Neyin affını dilediğini Allah’a kendi dilinle anlat: bir söz, bir ihmal, bir kırgınlık.
5. Bir adım at. Af dilemek, mümkünse haksızlık ettiğin kişiyle helalleşmeyi de içerir.

Affedilmek isteyen, affetmeyi de öğrenir

Duadaki “affetmeyi seversin” ifadesi, bir dileğin yanında bir davet de taşır. Allah’ın sevdiği bir şeyi Allah’tan isteyen kişi, o şeyi kendi hayatında da sevmeye çağrılır. Nûr sûresinde bunun çok insanî bir örneği vardır. Hz. Âişe’ye iftira edildiğinde iftirayı yayanlardan biri, Hz. Ebû Bekir’in yıllardır geçimine yardım ettiği akrabası Mistah’tı. Hz. Âişe’nin suçsuzluğu bildirilince Hz. Ebû Bekir ona bir daha yardım etmeyeceğine yemin etti. Bunun üzerine inen âyet, imkân sahiplerinin yakınlarına iyiliği kesmemelerini, affedip hoş görmelerini öğütler ve sorar: Allah’ın sizi bağışlamasını istemez misiniz? Hz. Ebû Bekir “Evet, Allah’ın beni bağışlamasını isterim” dedi ve yardımı yeniden başlattı (Buhârî 4750; Nûr 24:22).

Kadir gecesinde “beni affet” derken, kendisini kıran birini aklından geçirmek ve onun için de hayır dilemek, bu duanın anlamını tamamlar. Affetmek, yaşananı yok saymak değildir; kalbi yükten kurtarmaktır.

Bu geceye yakışan diğer dualar

Kadir gecesi yalnızca tek bir duayla sınırlı değildir. Enes b. Mâlik’in anlattığına göre Peygamberimizin en çok ettiği dua “Rabbenâ âtinâ…” duasıydı (Buhârî 6389); dünyanın ve âhiretin iyiliğini tek cümlede ister. Bakara sûresinde oruç âyetlerinin arasında yer alan bir âyet de Allah’ın kullarına yakın olduğunu ve dua edene karşılık verdiğini bildirir (2:186). Tövbe ve istiğfar dualarını kaynaklarıyla tövbe duası sayfamızda bulabilirsin.

Kadir gecesinin tarihi, alameti ve o gece yapılabilecek diğer ibadetler için Kadir Gecesi sayfamıza bakabilirsin. Affedilmeyi kendine çok görüyorsan Allah beni affeder mi sayfamız sana iyi gelebilir.

Esmalar ve bu dua

Duanın iki ismi Afüvv ve Kerîm’dir. Anlam bakımından onlara en yakın isimler Gafûr (günahı örten, bağışlayan) ve Tevvâb (tövbeleri çokça kabul eden) isimleridir. Aşağıdaki kartlardan bu isimlerin anlamlarını okuyabilir, istersen zikirmatik ile sayarak zikredebilirsin. Belirli bir sayı şart değildir.