Ramazan duaları: Bu ay okunabilecek kaynaklı dualar

Ramazan’ın duası hangisi?

“Ramazan duası” diye aranan şey çoğu zaman tek, sabit bir metindir. Oysa Peygamberimizden Ramazan’a özel, her gün okunması emredilmiş tek bir dua nakledilmez. Bunun yerine Kur’an bu ayı bir dua ayı olarak tanıtır: Oruç âyetlerinin tam ortasında, sayfanın başındaki âyet gelir. Allah kullarına kendisinin yakın olduğunu, dua edenin duasına karşılık verdiğini bildirir (Bakara 2:186).

Bu âyetin yeri dikkat çekicidir. Bir önceki âyet Ramazan’ı ve orucu anlatır, bir sonraki âyet orucun gece ve gündüz kurallarını. Dua, orucun kurallarının arasına yerleştirilmiştir; sanki oruç tutan kişiye “bu ayın en kısa yolu duadır” denir.

Bu sayfada Ramazan boyunca okunabilecek, kaynağı belli dualar var. Hiçbiri bir sayı şartına bağlı değil. Hiçbiri belirli bir sonuç vaat etmiyor. Her birinin kaynağı ve sıhhat durumu yanında yazılı.

Kadir Gecesi duası

Ramazan duaları içinde en çok bilineni, Kadir Gecesi için öğretilen duadır. Hz. Âişe, Kadir Gecesi’nin hangi gece olduğunu bilse ne söylemesi gerektiğini sormuş, Peygamberimiz ona “Allah’ım! Sen affedicisin, cömertsin, affı seversin; beni de affet” demesini öğretmiştir (Tirmizî 3513).

Duanın içinde bir incelik vardır. Kul, bin aydan hayırlı olan bir gecede (Kadr 97:3) Allah’tan pek çok şey isteyebilir. Ama öğretilen dua tek bir şey ister: af. TDV’nin Afüv maddesine göre af kökü “silmek, yok etmek” anlamına gelir; bu yüzden âlimler affı, günahın üstünü örten mağfiretten de güçlü bir anlam olarak görmüştür: günahın cezasının silinip ortadan kalkması.

Kadir Gecesi’nin Ramazan’ın son on gününün tek gecelerinde aranması öğütlenmiştir (Buhârî 2017). Diyanet takviminde 2027 Kadir Gecesi 5 Mart Cuma akşamıdır; ama bu duayı son on gecenin her birinde, hatta Ramazan’ın her gecesinde okumak mümkündür.

Cenneti isteme duası

Bir sahabi Peygamberimize namazda teşehhüdden sonra yalnızca “Allah’ım, Senden cenneti isterim ve ateşten Sana sığınırım” dediğini, onun ve Muâz’ın uzun dualarını güzel okuyamadığını söyler. Peygamberimiz “Biz de bunların etrafında dolaşıyoruz” diye cevap verir (Ebû Dâvûd 792).

Bu rivayet bir teselli gibidir. Uzun duaları ezbere bilmeyen kişi, en kısa cümleyle duanın özüne ulaşabilir. Ramazan’da yaygın olarak dolaşan bazı dua listelerinde bu cümle de geçer; onun sahih kaynağı burada verilen rivayettir.

En çok okunan dua: Rabbenâ âtinâ

Enes b. Mâlik, Peygamberimizin en çok “Rabbimiz, bu dünyada bize güzel olanı, âhirette de güzel olanı nasip et; bizi ateş azabından koru” diye dua ettiğini anlatır (Buhârî 6389). Bu dua Kur’an’da da geçer (Bakara 2:201). Kısa olduğu için iftar sofrasında, teravihten sonra ya da sahurda ezbere okunabilir; çocuklara öğretilecek ilk dualardan biridir.

İftar vaktinde dua

Oruçlunun iftar anında bir duasının olduğu birkaç rivayette geçer. Abdullah b. Amr, Peygamberimizden oruçlunun iftar anında geri çevrilmeyen bir duası olduğunu duyduğunu nakleder ve kendisi iftar ederken “Her şeyi kuşatan rahmetinle beni bağışlamanı Senden isterim” diye dua edermiş (İbn Mâce 1753). Diyanet’in Hadislerle İslâm’ı da bu duayı Abdullah b. Amr’ın iftar duası olarak aktarır. Ancak rivayetin senedi tartışmalıdır: Elbânî zayıf, Şuayb el-Arnaût hasen sayar.

Tirmizî’deki benzer rivayet, adil yöneticinin, iftar edinceye kadar oruçlunun ve mazlumun duasının geri çevrilmeyeceğini bildirir (Tirmizî 3598). Tirmizî bu rivayete hasen derken Elbânî zayıf sayar. Bu yüzden bu rivayetleri “kesin” diye değil, “rivayet edilir” diye anmak doğru olur.

Kesin olan şudur: Oruçlu için iftar bir sevinç anıdır; Peygamberimiz oruçlunun biri iftar ettiğinde, biri de Rabbine kavuştuğunda olmak üzere iki sevinci olduğunu bildirmiştir (Buhârî 1904). Peygamberimizin iftarda okuduğu bilinen dualar ve hangisinin sahih olduğu iftar duası sayfamızda ayrıntılı olarak anlatılıyor.

Anne baba ve aramızdan ayrılanlar için

Ramazan, sofraların kalabalıklaştığı kadar boş kalan sandalyelerin de hissedildiği bir aydır. Kur’an’da Hz. İbrâhim’in duası olarak geçen bir cümle bu hissi duaya çevirir: “Rabbenağfir lî ve li-vâlideyye ve li’l-mü’minîne yevme yekûmü’l-hisâb” (İbrâhim 14:41). Anlamı özetle şöyledir: Rabbimiz, hesabın kurulacağı o günde beni, annemle babamı ve bütün inananları affınla bağışla.

Bu dua hem hayatta olan hem de vefat etmiş anne babalar için okunabilir; sonundaki “bütün inananlar” ifadesi duayı tek bir aileden bütün bir ümmete genişletir. Anne baba için okunabilecek diğer âyet ve dualar anne baba için dua, vefat edenler için okunanlar ise vefat eden için dua sayfalarımızda.

Ramazan boyunca dua için sade bir düzen

Belirli bir sayı ya da sıra şartı olmadan, bir ay boyunca şu düzen kolayca sürdürülebilir:

• Sahurda: Bir istiğfar duası ve kendi cümlelerinle bir dilek. Seher vaktinde okunabilecek âyetler için sahur duası sayfamıza bakabilirsin.
• Gün içinde: Kısa bir zikir; istersen zikirmatik ile sayabilirsin.
• İftara yakın: Ailen, hastalar ve darda olanlar için dua.
• Teravihten sonra: “Rabbenâ âtinâ” ve cenneti isteme duası.
• Son on gecede: Kadir Gecesi duası.

Duanın nasıl edileceği, kabulü ve ertelenmesi gibi sorular için dua nasıl edilir ve dua kabul olur mu sayfalarımız da yol gösterebilir.

Ramazan ve esmalar

Kadir Gecesi duası doğrudan Afüvv (affeden, izleri silen) ismine dayanır; duadaki “kerîm” kelimesi Kerîm (cömert) ismini hatırlatır. Bakara 2:186’daki “dua edenin duasına karşılık veririm” ifadesi Mucîb ismine, duayı işiten olması ise Semî ismine yakındır. Bu isimlerin anlamlarını aşağıdaki kartlardan okuyabilir, dilediğin kadar zikredebilirsin.