Sahur duası ve seher vaktinde okunacak dualar

Sahura özel bir dua var mı?

“Sahur duası” aramalarında en sık karşılaşılan şey, aslında oruç niyetidir. Hadis kaynaklarında sahur yemeğine özel, Peygamberimizin her sahurda okuduğu sabit bir dua kalıbı nakledilmez. Bunu bilmek bir eksiklik değil, bir genişliktir: Sahur vakti, duanın en çok öğütlendiği vakitlerden biridir ve o vakitte dilediğin duayı edebilirsin.

Sahur kelimesi, gecenin son bölümü ve sabahtan hemen önceki zaman anlamındaki seher kelimesiyle aynı köktendir (TDV, Sahur). Kur’an bu vakti iki yerde özellikle anar. Âl-i İmrân sûresinde, inandıklarını söyleyip Rabbinden günahlarının affını isteyen kimseler anlatılır ve bunların seher vakitlerinde bağışlanma dileyenler olduğu söylenir (3:16-17). Zâriyât sûresinde ise takva sahiplerinin gecenin az bir kısmını uyuyarak geçirdiği, seherlerde istiğfar ettiği bildirilir (51:17-18). Diyanet de sahur açıklamasında bu âyete atıf yapar: Sahura kalkan, seher vaktini uyanık geçirir ve dua ile istiğfar ederek bu âyette övülenlere benzer.

Sayfanın başındaki âyet bu yüzden seçildi. Kısa, anlamı açık ve tam da seher vakti için Kur’an’ın övdüğü bir duadır.

Sahurda neler okunabilir?

Belirli bir sıra ya da sayı şartı yoktur. Sahurda yapılabilecekler için sade bir öneri:

1. Yemeğe besmeleyle başla. Peygamberimiz sofrada küçük bir çocuğa “Allah’ın adını an, sağ elinle ve önünden ye” diye öğretmiştir (Buhârî 5376).
2. Kalbinle oruca niyet et. Diyanet’e göre sahura kalkmak zaten niyet sayılır. İstersen “Niyet ettim Allah rızası için bugünkü Ramazan orucunu tutmaya” diyebilirsin. Ayrıntısı oruç niyeti sayfamızda.
3. Bir istiğfar duası oku. Sayfanın başındaki Âl-i İmrân 3:16 duası ya da seyyidü’l-istiğfâr gibi bağışlanma duaları bu vakte çok uygundur. Tövbe ile ilgili dualar için tövbe duası sayfamıza bakabilirsin.
4. Kendi cümlelerinle dua et. Gecenin son üçte birinde dua edene karşılık verileceği sahih hadiste haber verilir (Buhârî 1145). Bu müjde her gece içindir; Ramazan’da ise bu vakitte zaten uyanıksın.
5. Yemekten sonra hamd et. Peygamberimiz sofra kaldırılınca Allah’a çokça, güzel ve bereketli bir hamd ile şükrederdi (Buhârî 5458).

Ezan okunmadan önce birkaç dakika ayırıp abdest alıp iki rekât nâfile namaz kılmak isteyen kılabilir; bu da gece namazının bir parçasıdır.

Sahurun sünnetleri

Peygamberimiz sahur yemeğini teşvik etmiş ve “Sahur yemeği yiyin, çünkü sahurda bereket vardır” demiştir (Buhârî 1923). Bir başka hadiste bizim orucumuzla Ehl-i kitabın orucu arasındaki farkın sahur yemeği olduğu bildirilir (Müslim 1096). TDV’ye göre İslâm âlimleri oruç tutacak kişinin sahur yemesinin mendup, yani güzel ve tavsiye edilen bir davranış olduğunda birleşmiştir.

Sahuru son vakte doğru yapmak da sünnettir. Zeyd b. Sâbit, Peygamberimizle birlikte sahur yaptıklarını, ardından namaza kalktıklarını anlatır; sahurla ezan arasında ne kadar zaman olduğu sorulunca “elli âyet okunacak kadar” der (Buhârî 1921). Fakihler bu rivayetlere dayanarak sahuru geciktirmenin müstehap olduğunu söylemiş, ama imsak vaktinin girip girmediğinden şüphe edildiğinde yemenin mekruh olacağını da eklemişlerdir (TDV, Sahur).

Diyanet’in Hadislerle İslâm’ında aktarıldığına göre Peygamberimiz bir yudum su ile olsa da sahur yapılmasını istemiş, bir sahabeyi sahura “Mübarek yemeğe gel!” diye çağırmıştır (Hadislerle İslâm, Cilt 2, s. 426). Sahur yalnızca güne dayanmak için bir öğün değildir; bir sünneti yaşatmak ve günün en sessiz vaktinde Allah’la baş başa kalmaktır.

Sahurun son vakti: imsak

Kur’an, oruç gecelerinde tan yerinin aydınlığı gecenin karanlığından ayırt edilinceye kadar yiyip içmeye izin verir, sonra orucun akşama kadar tamamlanmasını ister (Bakara 2:187). Bu âyet indiğinde sahabeden Adiy b. Hâtim yastığının altına biri siyah, biri beyaz iki ip koyup bakmış, bir şey ayırt edememiş; Peygamberimiz ona bunun gecenin karanlığı ile gündüzün aydınlığı olduğunu söylemiştir (Buhârî 1916).

Peygamberimizin döneminde Medine’de sabah için iki ezan okunurdu. Bilâl geceleyin, insanları sahura ve gece namazına uyandırmak için ezan okur, İbn Ümmü Mektûm ise fecir doğunca okurdu. Peygamberimiz “İbn Ümmü Mektûm ezan okuyuncaya kadar yiyin, için; çünkü o fecir doğmadan ezan okumaz” demiştir (Buhârî 1919). Hadisi Hz. Âişe’den aktaran Kâsım, iki ezan arasında birinin çıkıp diğerinin inecek kadar kısa bir zaman olduğunu ekler. TDV’ye göre bu rivayet hem sahuru teşvik eder hem de sahuru son vakte doğru yapmanın uygun olduğunu gösterir. Bugün Ramazan’da okunan sabah ezanı ise doğrudan imsak vaktini bildirir.

Takvimlerde yazan imsak saati bu anı gösterir. Diyanet’in açıklamasına göre Ramazan’da ezan da imsak vaktinin başlamasıyla okunur; bu yüzden ezan başlayınca yeme içme bırakılır. İmsak saatleri şehirden şehre değişir; bulunduğun yerin vaktini Diyanet’in imsakiyesinden kontrol etmen en doğrusudur.

Sahura kalkamazsan

Uyanamamak herkesin başına gelebilir. Sahur sünnettir, orucun şartı değildir. Hanefî mezhebine göre imsaktan sonra hiçbir şey yiyip içmediysen gün ortasından önce niyet ederek orucunu tutabilirsin. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerine göre ise niyetin geceden yapılması gerektiği için yatmadan önce niyet etmek iyi bir alışkanlıktır.

Sağlığın oruca elvermiyorsa ya da ilaç saatlerin sahura bağlıysa bunu hekiminle konuş. Kur’an hasta için orucu ertelemeye izin verir; ayrıntısı Ramazan 2027 sayfamızda.

Seher vakti ve esmalar

Seher, bağışlanma dileme vaktidir. Bu yüzden bu vakte en yakın isimler Gaffâr (çokça bağışlayan), Tevvâb (tövbeleri kabul eden) ve Mucîb (dualara karşılık veren) isimleridir. Belirli bir sayı şartı olmadan bu isimlerle dua edebilir, istersen zikirmatik ile sayabilirsin. Ramazan boyunca okunabilecek diğer âyet ve dualar için Ramazan duaları, akşam için iftar duası sayfamıza bakabilirsin.