Teravih namazı: Kılınışı, rekât sayısı ve fazileti

2027’de ilk teravih ne zaman?

Diyanet İşleri Başkanlığı’nın 2027 Dinî Günler Listesi’ne göre Ramazan 8 Şubat 2027 Pazartesi başlıyor. Teravih Ramazan’ın gecesinde kılındığı için ilk teravih bir önceki akşam, yani 7 Şubat Pazar akşamı yatsıdan sonra kılınır; ilk sahur da aynı gece yapılır. Son teravih 7 Mart Pazar akşamıdır. 8 Mart Pazartesi Ramazan’ın son günü olan arefedir; o akşam teravih kılınmaz, çünkü 9 Mart Salı bayramın ilk günüdür.

Teravih ne demek?

Terâvîh, “rahatlatmak, dinlendirmek” anlamındaki tervîha kelimesinin çoğuludur. Hadislerde bu namaz “Ramazan ayının kıyamı” ya da “Ramazan gecelerinin ihyası” diye anılır. Her dört rekâtın ardından biraz oturup dinlenildiği için zamanla teravih adını almıştır. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Hanefîler bu dinlenme aralarında oturmayı namazın ruhuna daha uygun bulur; Türkiye’de bu aralarda salavat getirilir ya da ilahi okunur.

Teravihin hükmü

İslâm âlimleri teravihin kadın ve erkek her Müslüman için sünnet olduğunda görüş birliği içindedir. Hanefî, Şâfiî, Hanbelî ve bazı Mâlikî fakihlere göre müekked sünnettir. Teravih orucun değil Ramazan ayının sünneti olduğu için, mazereti sebebiyle oruç tutamayan kişi de teravih kılar.

Teravihin tarihi de bu hükmü açıklar. Peygamberimiz bir Ramazan’da birkaç gece mescitte bu namazı kıldı, insanlar ona uydu. Her gece cemaat biraz daha kalabalıklaştı; dördüncü gece mescit dolup taşınca o çıkmadı. Sabah namazından sonra, bu namazın ümmetine farz kılınmasından endişe ettiğini söyledi (Buhârî 2012). Hz. Ebû Bekir döneminde de insanlar bu namazı tek tek kılmaya devam etti. Hz. Ömer bir gece mescitte dağınık gruplar görünce insanları Übey b. Ka‘b’ın arkasında tek cemaat hâlinde topladı (Buhârî 2010). Bugün camilerde kılınan cemaatli teravih o günden kalmadır.

Kaç rekât: 8 mi, 20 mi?

Bu sorunun cevabında âlimler farklı görüşler ortaya koymuştur ve her biri bir dayanağa sahiptir:

• 20 rekât: Hanefî, Şâfiî ve Hanbelî fakihlerin çoğunluğunun görüşüdür. Hz. Ömer döneminde yerleşen uygulamaya ve sahâbenin buna itiraz etmemesine dayanır. Tirmizî de ilim ehlinin çoğunun Hz. Ömer ve Hz. Ali’den nakledilen 20 rekât üzerinde olduğunu kaydeder (Tirmizî 806). Türkiye’deki camilerde teravih 20 rekât kılınır.
• 8 rekât: İbnü’l-Hümâm ve Süyûtî gibi âlimlerin görüşüdür. Hz. Âişe’nin, Peygamberimizin Ramazan’da da başka aylarda da gece namazını 11 rekâttan fazla kılmadığını bildiren sözüne dayanır (Buhârî 2013); 8 rekât teravih ve 3 rekât vitir olarak anlaşılmıştır. İbnü’l-Hümâm sekizden sonraki on iki rekâtın müstehap olduğunu da söyler.
• 36 ve daha fazlası: İmam Mâlik’ten 36 rekât görüşü nakledilir. Tirmizî, Medine halkının vitirle birlikte 41 rekât kıldığını aktarır.

TDV İslâm Ansiklopedisi bu tartışmayı şöyle bağlar: Teravih nâfile bir namazdır ve nâfile namazlarda rekât sayısının bir üst sınırı yoktur. Rivayetlerden anlaşılan, Peygamberimizin sayıdan çok geceyi ihya etmeye, kıraati, rükûyu ve secdeyi uzun tutmaya önem verdiğidir. Ebû Zer, onun bir gece teravihi neredeyse sahura kadar uzattığını anlatır (Ebû Dâvûd 1375).

Teravih namazı nasıl kılınır?

1. Yatsıyı kıl. Teravih yatsıya bağlıdır ve ondan önce kılınmaz. Camiye teravih başladıktan sonra yetişen kişi önce yatsıyı kılar, sonra imama uyar.
2. Niyet et. İçinden “Allah rızası için teravih namazını kılmaya” diye niyet etmek yeterlidir; cemaatle kılıyorsan imama uyduğuna da niyet edersin.
3. İkişer rekât kıl. Fakihler teravihin her iki rekâtta bir selam verilerek kılınmasının faziletli olduğunda birleşir. Her iki rekât, sabah namazının sünneti gibi kılınır; imam kıraati sesli yapar.
4. Dört rekâtta bir dinlen. Her dört rekâtın ardından kısa bir ara verilir. Bu arada salavat getirebilir, kısa bir zikir yapabilirsin. Salavatı saymak istersen salavat zikirmatiği işine yarar.
5. Vitri kıl. Teravih bitince vitir namazı kılınır. Türkiye’deki camilerde Ramazan boyunca vitir de cemaatle kılınır.

Teravihin vakti yatsıdan sonra başlar ve fecre kadar sürer. Teravih için ezan okunmaz, kamet getirilmez. Namazdan sonra okunan tesbihat için namaz tesbihatı sayfamıza bakabilirsin.

Hızlı teravih meselesi

Zaman içinde cemaati çoğaltmak ve kimseye zorluk vermemek için teravihte uzun okumadan vazgeçilmiş, her rekâtta uzunca bir âyet ya da üç kısa âyet okumak yeterli görülmüştür. Ancak TDV’nin vurguladığı bir sınır vardır: Namazı, rükûda ve secdede bedenin yerine oturmasına fırsat vermeyecek kadar hızlı kıldırmak doğru değildir; ta‘dîl-i erkâna her durumda uyulmalıdır. Kısa sûre okumak bir kolaylıktır; rükû ve secdeyi kısaltmak ise namazın kendisinden eksiltmektir.

Evde teravih ve kadınlar

Teravih evde de kılınabilir. Peygamberimiz, mescitte ısrarla toplanan cemaate “Ey insanlar, evlerinizde kılın; farz dışındaki namazın en faziletlisi kişinin evinde kıldığıdır” demiştir (Buhârî 731). Diyanet’in Hadislerle İslâm eseri teravih bölümünü aynı hadisin Buhârî’nin İ‘tisâm kitabındaki rivayetiyle (7290) açar. Bazı Hanefî âlimleri ise bu tavsiyenin teravihle değil teheccüdle ilgili olduğunu söyler (TDV “Teravih”). Hanefîlerin çoğu ise camide cemaatle kılmayı daha faziletli bulur ve bir mahallede teravih cemaatinin tamamen terk edilmesini doğru görmez. Evde kılan biri, ailesiyle birlikte cemaat olarak da kılabilir.

Teravih kadınlar için de sünnettir. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin “Bayram” maddesi, bugünkü toplum hayatı dikkate alındığında kadınların teravih ve bayram namazı gibi cemaatle kılınan ibadetlere İslâm âdâbına uyarak katılmasında bir sakınca görülmemesi gerektiğini belirtir. Adetli ya da lohusa kadın bu günlerde namaz kılmaz ve teravihi kaza etmez.

Hasta, yaşlı ve yorgun olanlar

Ayakta durmakta zorlanan biri nâfile namazı oturarak kılabilir (Buhârî 1115). Sağlığı yüzünden alışık olduğu ibadeti yapamayan kişi için de güzel bir müjde vardır: Kul hastalandığında ya da yolculuğa çıktığında, sağlıklı ve evindeyken yaptığı amellerin sevabı ona yazılmaya devam eder (Buhârî 2996). Uzun süre ayakta kalmanın sağlığını etkileyebileceği bir durumun varsa hekimine danış. Namazda ya da sonrasında göğüs ağrısı, bayılma ya da ani nefes darlığı olursa beklemeden 112’yi ara.

Teravih ve Kadir gecesi

Ramazan’ın son on gecesi teravihin en değerli gecelerine denk gelir. Peygamberimiz imamla birlikte namaz bitene kadar kılanın bütün geceyi ibadetle geçirmiş sayılacağını söylemiştir (Tirmizî 806). 2027’de Kadir Gecesi 5 Mart Cuma akşamıdır; ayrıntılar Kadir Gecesi sayfamızda. Son on günü camide geçirmek isteyenler için itikâf rehberimiz de hazır.

Teravih ve esmalar

Teravih, Ramazan gecelerini Allah’ın huzurunda ayakta geçirmektir. Kayyûm (her şeyi ayakta tutan) ismi bu kıyamı, Mucîb (dualara karşılık veren) ismi secdelerdeki duaları, Rahmân ismi ise bu ayın rahmetini hatırlatır. Aşağıdaki kartlardan anlamlarını okuyabilir, teravih aralarında dilediğin kadar zikredebilirsin.