Öfke duası: Sinirlenince okunacak dua ve yapılacaklar

Öfkelenince okunacak dua

Süleyman b. Surad anlatır: Peygamberimizin yanında iki adam birbirine ağır sözler söylemeye başladı. Birinin yüzü öfkeden kıpkırmızı olmuştu. Peygamberimiz şöyle buyurdu: “Ben bir söz biliyorum; onu söylese içindeki şey gider: Eûzü billâhi mine’ş-şeytâni’r-racîm” (Buhârî 6115).

Bu cümle, öfkenin içinde bir mola yaratır. Söylendiği anda kişi kendisiyle öfkesi arasına bir mesafe koyar: “Bu kızgınlık ben değilim; ondan Allah’a sığınıyorum.” Kur’an da şeytandan bir kışkırtma gelirse Allah’a sığınmayı öğütler (A‘râf 7:200).

Hadisin devamı da dikkat çekicidir: Orada bulunanlar bu sözü adama hatırlattığında adam “Ben deli değilim” diye karşılık verir. Buradan çıkan bir ders, bu sözün önce insanın kendisi için olduğudur. Öfkeli birine “eûzü çek” diye buyurmak çoğu zaman yangını büyütür; kendi öfkemizde ise ilk iş bu cümleyi söylemektir.

Otur, geçmezse uzan

Ebû Zer’in aktardığına göre Peygamberimiz şöyle buyurmuştur: “Biriniz ayaktayken öfkelenirse otursun. Öfkesi giderse ne âlâ; gitmezse uzansın” (Ebû Dâvûd 4782). Bu tavsiye, öfkenin bedende de yaşandığını hatırlatır. Ayakta olan kişi harekete, el kaldırmaya, kapıyı çarpıp çıkmaya daha yakındır. Oturmak ve uzanmak bedeni yavaşlatır, kararı erteler.

Bir adam Peygamberimizden öğüt istediğinde ona birkaç kez aynı cevabı vermiştir: “Kızma” (Buhârî 6116). Bu, hiç öfke duymamak değil, öfkenin seni yönetmesine izin vermemek demektir. Bir başka hadiste güçlü kişinin tanımı yapılır: Güçlü olan, güreşte karşısındakini yere seren değil, öfke anında kendine hâkim olandır (Buhârî 6114).

Öfke anında adım adım

1. Sığın. İçinden ya da sesli olarak “Eûzü billâhi mine’ş-şeytâni’r-racîm” de.
2. Bedenini yavaşlat. Ayaktaysan otur. Birkaç kez yavaşça nefes al, nefesini uzatarak ver.
3. Konuşmayı ertele. Öfkeyle verilen karar ve söylenen söz çoğu zaman geri alınamaz. “Şimdi konuşamayacağım, biraz sonra konuşalım” demek bir zayıflık değildir.
4. Ortamdan uzaklaş. Gerekirse kısa bir yürüyüşe çık.
5. Sonra hakkı söyle. Öfke dinince, haklı olduğun şeyi sakin bir dille anlat. Nesâî’deki duada istenen de budur: kızgınken bile doğru sözü söyleyebilmek.

Öfkeyi yutmak ve affetmek

Âl-i İmrân sûresi takvâ sahiplerini anlatırken öfkelerini yutanları ve insanları bağışlayanları sayar (3:134). Şûrâ sûresi de öfkelendiklerinde bağışlayanları över (42:37). Fussilet sûresi bir adım daha ileri gider: Kötülüğü en güzel olanla savmayı öğütler; o zaman aranızda düşmanlık olan kişi sıcak bir dost gibi olabilir (41:34-35).

Affetmek her zaman hemen mümkün olmayabilir; özellikle derin bir haksızlığa uğradıysan. Kur’an affı över ama kimseyi kendine zarar verene katlanmaya zorlamaz. Eşinle ya da ailenle sık sık öfke yaşanıyorsa eşimle aram bozuk sayfası da sana yol gösterebilir.

Öfkenin ardından: özür ve helalleşme

Öfke geçtikten sonra çoğu zaman bir pişmanlık kalır: söylenmemesi gereken bir söz, kırılan bir kalp. Peygamberimiz, kardeşine haksızlık eden kişinin, altının ve gümüşün fayda vermeyeceği gün gelmeden ondan helallik dilemesini öğütlemiştir (Buhârî 2449). Öfkeyle kırdığın birine dönüp “Haksızlık ettim, özür dilerim” demek, öfkenin bıraktığı izi onarmanın yoludur.

TDV İslâm Ansiklopedisi’nin Hilim maddesinde aktarılan tariflere göre hilim, öfkesine hâkim olarak düşünce dengesini korumak, nefsi öfkenin coşkusundan korumaktır. Hilm bir anda kazanılmaz; her öfke anında bir kez daha durmak, bir kez daha sığınmak, onu biraz daha büyütür.

Öfke kontrolden çıkıyorsa

Öfke bazen bir duygu olmaktan çıkar ve zarara dönüşür. Şu durumlarda dua ile birlikte yardım istemek gerekir:

• Öfke anında eşyaya ya da bir insana zarar veriyorsan ya da bundan korkuyorsan.
• Evde şiddet yaşanıyorsa ya da sen veya çocukların güvende değilsiniz. ALO 183 Sosyal Destek Hattı’na ulaşabilirsin.
• Hayati bir tehlike varsa beklemeden 112’yi ara.
• Öfken uzun süredir uykunu, işini ve ilişkilerini etkiliyorsa bir hekime ya da psikoloğa başvurmak, duanın yanında atacağın önemli bir adımdır.

Öfke ve esmalar

Anlamı bu hâle yakın isimler: Halîm (yumuşak davranan, cezada acele etmeyen), Sabûr (çok sabırlı), Afüvv (affeden) ve Selâm (esenlik veren). Belirli bir sayı şartı olmadan bu isimlerle dua edebilirsin. Öfkenin ardından gelen yorgunluk ve pişmanlık için sabır duası ve tövbe duası sayfalarına da bakabilirsin.