Haksızlığa uğradım, ne yapmalıyım?

Öfken anlaşılır bir öfke

İftiraya uğramak, emeğinin karşılığını alamamak, hak ettiğin bir yerin başkasına verilmesi, ailende ya da iş yerinde sürekli küçümsenmek… Haksızlık, insanın hem onurunu hem de dünyaya olan güvenini yaralar. Geceleri aynı konuşmayı kafanda tekrar tekrar kurman, karşı tarafın rahat yaşamasına içinin el vermemesi çok insani tepkilerdir. Bu duyguları yaşadığın için kendini suçlama.

Sayfanın başındaki kudsî hadis bu derdin özünü verir: Allah zulmü kendine yasak etmiş ve kulları arasında da yasaklamıştır (Müslim 2577). Yani sana yapılan şey Allah katında da bir haksızlıktır; görmezden gelinmiş, unutulmuş bir şey değildir. Kur’an bunu açıkça söyler: Allah, zalimlerin yaptıklarından habersiz değildir (İbrâhîm 14:42).

Hakkını aramak dinin de istediğidir

Bazen “sabret” sözü, hiçbir şey yapmadan katlanmak gibi anlaşılır. Oysa Kur’an zulme uğrayanın uğradığı kötülüğü dile getirmesine izin verir (Nisâ 4:148). Peygamberimiz de “Kardeşine, zalim de olsa mazlum da olsa yardım et” demiş; zalime yardımın, onu zulümden alıkoymak olduğunu açıklamıştır (Buhârî 2444). Haksızlığın durması herkesin, en başta da senin hakkındır.

Bu hafta atabileceğin adımlar:

1. Olanları yaz. Ne oldu, ne zaman, kimler vardı? Mesajları, yazışmaları, belgeleri bir yerde topla. Dağınık bir öfke yerine elinde düzenli bir dosya olsun.
2. Önce doğru kapıyı çal. İş yerinde yöneticiye ya da insan kaynaklarına yazılı başvuru yap; okulda, kurumda ilgili birime dilekçe ver. Çalışma hayatıyla ilgili konularda ALO 170’ten bilgi alabilirsin.
3. Hukuki bir yol gerekiyorsa yalnız kalma. Bir avukata ya da barodaki adli yardım bürosuna danış; süreleri kaçırmamak için bunu geciktirme.
4. Tehdit ya da şiddet varsa bekleme. Hemen 112’yi ara; aile içi şiddet ve istismarda ALO 183’e günün her saatinde ulaşabilirsin.

Kur’an, bir topluluğa duyulan öfkenin insanı adaletsizliğe sürüklememesini de ister (Mâide 5:8). Hakkını ararken abartmamak, karşı tarafa iftira etmemek, seni haklı çıkaran şeyin ta kendisidir.

Mazlumun duası

Peygamberimiz, yönetici olarak gönderdiği Muâz’a “Mazlumun duasından sakın; onunla Allah arasında perde yoktur” diye öğüt vermiştir (Buhârî 1496). Bu söz hem güçlüye bir uyarı hem de haksızlığa uğrayana bir tesellidir: Senin duan, araya kimse girmeden Rabbine ulaşır.

Dua ederken uzun cümleler kurmak zorunda değilsin. “Hasbünallâhu ve ni‘me’l-vekîl” demek, işini en güzel vekîle bırakmaktır; Hz. İbrâhim ateşe atılırken bu sözü söylemiştir (Buhârî 4563). Zararından korktuğun güçlü birinin karşısındaysan, Peygamberimizin öğrettiği “Allah’ım, onların karşısına Seni koyuyoruz” duasını okuyabilirsin (Ebû Dâvûd 1537). İçinden geçenleri kendi dilinle anlatmak da duadır. Dua nasıl edilir, hangi vakitler daha değerlidir gibi sorular için dua nasıl edilir sayfasına bakabilirsin.

Beddua etmeli miyim?

Bu, haksızlığa uğrayanların en çok sorduğu sorudur. Kur’an kötülüğün karşılığını ona denk olanla sınırlar ve hemen ardından bağışlayıp barışanın ödülünü Allah’ın vereceğini söyler (Şûrâ 42:40). Sabredip bağışlamanın ise kararlılık isteyen işlerden olduğunu ekler (Şûrâ 42:43). Yani iki yol da meşrudur, ama ölçü vardır: Uğradığın haksızlığın sınırını aşmamak, karşı tarafın çocuklarına ya da masum yakınlarına dil uzatmamak.

Pek çok kişi, beddua etmek yerine “Allah’ım, hakkımı Sana bırakıyorum; adaletinle hükmet, onu da doğruya ilet” demeyi daha huzurlu bulur. Böylece hem hakkını Allah’a emanet etmiş, hem de kalbini kinin ağırlığından korumuş olursun.

Affetmek zorunda değilsin, ama kin seni yemesin

Affetmek bir lütuftur, bir borç değil. Hele şiddete ya da istismara uğradıysan, kimse senden hemen affetmeni bekleyemez. Ama bilmekte fayda var: Kin, çoğu zaman haksızlık edenden çok onu taşıyanı yorar. Peygamberimiz zulmün kıyamet gününde karanlıklar olacağını söyler (Buhârî 2447); o karanlığın senin bugününe de çökmesine izin verme.

Bunun için küçük şeyler yapabilirsin: Olayı tekrar tekrar anlatmak yerine güvendiğin tek bir kişiyle konuş, uykuna dikkat et, sabah ve akşam zikirlerini bir sığınak gibi kullan. Göğsünde bir sıkışma, içinde bir daralma hissediyorsan içim daralıyor sayfası sana eşlik edebilir. Öfken kontrol edilemez hâle gelir ya da kendine zarar verme düşüncesi aklından geçerse lütfen beklemeden 112’yi ara.

Sen de birine haksızlık ettiysen

Haksızlığa uğramanın acısını bilen kişi, bir başkasına yaptığı haksızlığı da daha iyi fark eder. Sayfanın başındaki kudsî hadis yalnızca zalime değil, hepimize seslenir: “Birbirinize zulmetmeyin” (Müslim 2577). Öfkeyle söylediğin bir söz, hakkını ararken abarttığın bir iddia ya da karşı tarafın masum bir yakınına yönelttiğin bir kırgınlık varsa, bunu düzeltmek senin gücünü azaltmaz, tam tersine haklılığını sağlamlaştırır. Gerekiyorsa özür dile, verdiğin zararı telafi et. Böylece mazlumun duasındaki o perdesiz yakınlığı, kendi davranışlarınla da korumuş olursun.

Haksızlık ve esmalar

Adaletin sahibi olan Adl, hükmü veren Hakem, işlerin bırakıldığı Vekîl ve sabrı veren Sabûr isimleri bu hâle anlamca en yakın isimlerdir. Bu isimlerin anlamını okuyup dilediğin kadar anabilir, adalet için esmalar sayfasına göz atabilirsin. Yaşadığını kendi cümlelerinle yazmak istersen sayfadaki Nûr kartı da burada; yazdığın hiçbir yere gönderilmez.