Allah’a şükür nasıl edilir?

Şükür nedir?

Şükür, bir iyiliği fark edip ona minnet duymaktır. TDV İslâm Ansiklopedisi, hamd ile şükrü şöyle ayırır: Hamd, Allah’ı hem iyilikleri hem de yüce sıfatları için övmektir; şükür ise özellikle verilen nimete karşı duyulan minnettarlıktır. Kur’an, Allah’ın nimetlerinin sayılamayacak kadar çok olduğunu (İbrâhîm 14:34) ve şükredenlere nimetin artırılacağını bildirir (İbrâhîm 14:7). Bir başka âyette Allah, kendisini hatırlayanları kendisinin de hatırlayacağını bildirir ve kullarından şükür bekleyip nankörlükten sakındırır (Bakara 2:152).

Şükür bir kez yapılıp biten bir iş değildir; bir bakış biçimidir. Aynı gün içinde hem yorgun hem şükür içinde olabilirsin.

Şükrün üç yolu

TDV İslâm Ansiklopedisi’nde Râgıb el-İsfahânî’den aktarılan bir ayrım vardır: kalple, dille ve organlarla şükür. Sebe’ sûresindeki “Ey Dâvûd ailesi, şükür olarak çalışın” ifadesi (Sebe’ 34:13) bu üç yolun hepsine işaret eder.

1. Kalple şükür. Nimeti fark etmek ve onu verenin Allah olduğunu bilmek. Sağlık, bir dost, bir iş, bir gece rahat uyumak; çoğu nimet ancak kaybedilince fark edilir. Şükrün ilk adımı, onları kaybetmeden görmektir.
2. Dille şükür. Allah’ı övgüyle anmak. “Elhamdülillâh” demek, nimeti Allah’a nispet etmek, “Bunu bana Rabbim verdi” diyebilmek.
3. Amelle şükür. Nimeti Allah’ın razı olacağı şekilde kullanmak. Ansiklopedinin Kuşeyrî’den aktardığına göre gözün şükrü başkasında gördüğün kusuru örtmek, kulağın şükrü duyduğun kusuru yaymamaktır. Aynı ölçüyle malın şükrü onu ihtiyaç sahibiyle paylaşmak, sağlığın şükrü onu iyilikte kullanmak diye düşünülebilir.

Peygamberimizin şükrü

Peygamberimiz gece namazında ayakları şişinceye kadar kıyamda dururdu. Hz. Âişe “Allah senin geçmiş ve gelecek günahlarını bağışlamışken neden bunu yapıyorsun?” diye sorunca “Şükreden bir kul olmayı sevmeyeyim mi?” cevabını verdi (Buhârî 4837). Bu cevap, şükrün bir borç ödemekten çok bir sevgi ifadesi olduğunu gösterir.

Muâz b. Cebel’e de elini tutup “Seni seviyorum” dedikten sonra her namazın ardından okuyacağı bir dua öğretti: “Allah’ım, seni anmak, sana şükretmek ve sana güzelce kulluk etmek için bana yardım et” (Ebû Dâvûd 1522). Şükür bile Allah’ın yardımıyla yapılabilir; bu dua bunu hatırlatır.

Şükür secdesi

Peygamberimiz sevindirici bir haber aldığında ya da bir şeye sevindiğinde Allah’a şükretmek için secdeye kapanırdı (Ebû Dâvûd 2774). Diyanet’in açıklamasına göre şükür secdesi şöyle yapılır: Kıbleye dönülür, tekbir alınarak secdeye varılır, secdede tesbih edilip Allah’a hamd ve şükredilir, sonra tekbirle kalkılır. Diyanet, bu secde için abdestin şart olduğuna dair bir hadis bulunmadığını, bazı fakihlerin ise namaza kıyasla abdesti gerekli gördüğünü belirtir.

Nimeti görmek için bir yöntem

Peygamberimiz şöyle buyurmuştur: “Sizden daha aşağıda olana bakın, sizden üstün olana bakmayın; bu, Allah’ın size verdiği nimeti küçümsememeniz için daha uygundur” (Müslim 2963). Başkalarının hayatına bakarak kendi elindekini küçümsemek şükrü en çok zorlaştıran şeydir.

Pratik bir alışkanlık olarak günün sonunda o gün aldığın üç nimeti adıyla anabilirsin. Saymak için zikirmatik kullanabilirsin; ama sayının bir şartı yoktur, zikir kaç defa çekilmeli sayfası bunu kaynaklarıyla anlatır.

İnsanlara teşekkür de şükürdür

Peygamberimiz “İnsanlara teşekkür etmeyen Allah’a şükretmez” buyurmuştur (Ebû Dâvûd 4811). Annene, eşine, bir arkadaşına, sana yardım eden bir yabancıya teşekkür etmek, Allah’ın o iyiliği onların eliyle sana ulaştırdığını kabul etmektir. Şükür, kul ile Allah arasında olduğu kadar insanlar arasında da yaşanır.

Zor zamanda şükür

Bazı günler şükretmek zor gelir. Peygamberimiz müminin her hâlinin hayır olduğunu söyler: sevinçte şükreder, darlıkta sabreder (Müslim 2999). Zor zamanda şükür, acıyı yok saymak değil, onun yanında duran nimetleri de görebilmektir. Çok yorulduğun bir dönemdeysen tükendim, çok yoruldum sayfası Kur’an’ın ve sünnetin bu hâle bakışını anlatıyor; geçim derdi içinde şükrü ve duayı birlikte tutmak için rızık duası sayfasına bakabilirsin.

Şükür ve esmalar

Allah’ın isimlerinden Şekûr, az bir amele bile bol karşılık veren demektir; Hamîd ise her hâlükârda övülmeye layık olan. Şükrünü bu isimlerle dile getirmek istersen Yâ Şekûr sayfasına bakabilirsin. Bugün içinde taşıdığın bir sevinci, bir teşekkürü kelimelere dökmek istersen bu sayfadaki Nûr kartı bunun için var.