Esma nasıl okunur, esmaül hüsna ile nasıl zikredilir?

Esma okumak ne demek?

Esmâ, isimler demektir; esmâül hüsnâ ise “en güzel isimler”. Diyanet’in açıklamasında da belirtildiği gibi bu terim Allah’ın isimleri için kullanılır ve Kur’an bu isimlerin yalnızca O’na ait olduğunu birkaç yerde tekrar eder (Tâhâ 20:8; Haşr 59:24). “Esma okumak” ya da “esma çekmek” denince iki şey kastedilir: Allah’ı bir ismiyle tekrar tekrar anmak (zikir) ve O’na o isimle seslenerek bir şey istemek (dua).

Kur’an ikisinin de kapısını açık bırakır: Güzel isimlerin hepsi Allah’a aittir ve O’na bu isimleri anarak yalvarılmalıdır (A’râf 7:180). Yani esma okumanın özü bir teknik değil, bir tanışıklıktır. Rahîm diyen merhameti, Latîf diyen inceliği, Fettâh diyen açılan kapıyı düşünür. Her ismin anlamını ve Kur’an’da geçtiği yerleri Esmâül Hüsnâ sayfalarında bulabilirsin.

“Yâ” ile mi, “el-” ile mi?

İki şekil de doğrudur ve anlamları biraz farklıdır. “El-Latîf” ismi anmaktır; “Yâ Latîf” ise doğrudan seslenmektir: “Ey lütfu ince olan!” Peygamberimizin dualarında isimler çoğu zaman bu seslenme biçimiyle geçer. Sıkıntılı bir anında “Yâ Hayyu yâ Kayyûm” diye yardım istemesi (Tirmizî 3524) ve namazdan sonra “Yâ Ze’l-celâli ve’l-ikrâm, yâ Hayyu yâ Kayyûm” diye dua eden birini övmesi (Ebû Dâvûd 1495) bunun örnekleridir. Her iki dua yukarıdaki kartlarda yer alıyor.

Kur’an’daki bir âyet de isim seçimini kolaylaştırır: Rabbine “Allah” diye de seslenebilirsin, “Rahmân” diye de; hangi isimle çağırırsan çağır, güzel isimlerin hepsi O’nundur (İsrâ 17:110).

Adım adım esma zikri

Aşağıdaki sıra bir zorunluluk değil, kaynaklardaki adaplardan derlenmiş sade bir yoldur.

1. Bir isim seç. Hâline yakın olanı seçmek anlamı düşünmeyi kolaylaştırır. Örnekler için derdine göre esma listesine bakabilirsin.
2. Anlamını oku. İsmin ne demek olduğunu bilmeden tekrar etmek, kelimeyi bilmediğin bir dilde söylemek gibidir. Bir dakika anlamına bakmak, zikri boş bir sayıdan kurtarır.
3. Kalbinle niyet et. Kimin için ve ne için okuduğunu bilmen yeter; özel bir niyet cümlesi gerekmez.
4. Sakin bir sesle tekrar et. Diyanet, zikir ve duada alçak sesin ve içtenliğin edep olduğunu hatırlatır (A’râf 7:55).
5. Sayıyı sana bırak. Saymak istersen tesbih, parmak ya da zikirmatik kullanabilirsin; saymak istemezsen de zikrin eksik kalmaz.
6. Duayla bitir. Peygamberimiz duaya Allah’a hamd ve kendisine salavatla başlanmasını öğütlemiştir (Tirmizî 3477). Esmayı andıktan sonra dileğini kendi cümlelerinle söylemek zikri duaya bağlar. Adımların ayrıntısı dua nasıl edilir sayfasında.

Kaç kere okunmalı?

Bir esmanın kaç kere okunacağını bildiren bir âyet ya da sahih hadis yoktur. Diyanet’in açıklamasına göre zikirlerin belli bir sayıda okunması şart değildir ve bir sayıya kabul vaadi bağlayan bir dayanak da bulunmaz. Uygulamada ve esma sayfalarında görülen sayılar çoğunlukla ebced hesabından gelir; bu bir gelenektir, dinî bir şart değildir. Ebcedin ne olduğunu ve nasıl hesaplandığını ebced nedir sayfası anlatıyor; sayısı hadiste geçen zikirlerin listesi ise zikir kaç defa çekilmeli sayfasında.

Ölçü olarak sürdürebileceğin bir miktar seçmek en sağlıklısıdır: her gün birkaç dakika, bir gecede binlerce tekrardan daha kalıcıdır.

Doksan dokuz isim ve sıralama

Buhârî ve Müslim’deki sahih hadis, Allah’ın doksan dokuz ismi olduğunu ve onları “ihsâ” edenin cennete gireceğini bildirir (Buhârî 7392; Müslim 2677). Ancak bu rivayetlerde isimler tek tek sayılmaz. Bugün ezberlenen sıralı liste Tirmizî’nin bir rivayetinde (3507) geçer ve hadis âlimleri tarafından zayıf kabul edilir. Diyanet de Allah’ın isimlerinin 99 ile sınırlı olmadığını belirtir. Bu yüzden 99 ismi belli bir sırayla okumak güzel bir alışkanlık olabilir, ama şart değildir; “ihsâ” etmek de yalnızca saymak değil, isimleri öğrenip Allah’ı onlarla tanımaktır.

Esma ile duaya geçmek

Esma zikri çoğu zaman bir isteğe hazırlıktır. Bağışlanma dileyen Gaffâr ve Tevvâb isimleriyle, darlıktaki Fettâh ve Latîf isimleriyle, yalnız hisseden Vedûd ve Karîb anlamlarıyla dua edebilir. Burada dikkat edilecek tek nokta, bir isme sihirli bir etki yüklememektir. İsim bir anahtar ya da formül değil, kime yalvardığını hatırlamanın yoludur; sonucu veren yine Allah’tır.